Luchtkwaliteit
Fijnstof is één van de meest schadelijke stoffen die luchtverontreiniging veroorzaken. Het bestaat uit deeltjes met een verschillende grootte en een verschillende samenstelling. Andere termen voor fijn stof zijn: zwevende deeltjes, aërosolen of de Engelse term Particulate Matter (PM). Fijn stof heeft verschillende oorsprongen, deze zijn bepalend voor de schade die fijn stof veroorzaakt. Zo lijkt fijn stof dat veroorzaakt wordt door menselijk handelen (bijvoorbeeld de uitstoot door verkeer) schadelijker voor de gezondheid dan stofdeeltjes die uit de natuur afkomstig zijn, (bijvoorbeeld uit de bodem).
Er zijn drie maten van fijn stof:
- Deeltjes met een omvang van 2,5 tot 10 micrometer (een micrometer is een duizendste millimeter). Deze worden aangeduid met de term PM10. Deze deeltjes komen onder andere voort uit opwaaiend wegenstof en slijtagedeeltjes uit motoren en remmen.
- Deeltjes met een omvang kleiner dan 2,5 micrometer (PM2,5). Deze deeltjes komen vooral uit de uitlaten van dieselmotoren, en worden ook wel 'dieselroet' genoemd.
- Deeltjes kleiner dan 0,1 micrometer (elementair koolstof: (EC)).
De meest schadelijke emissies zijn afkomstig uit het wegverkeer. Het gaat dan bijvoorbeeld om roetdeeltjes in uitlaatgassen, en stofresten van remschijven en koppelingsplaten. Andere bronnen van fijn stof zijn uitlaatgassen van de zeescheepvaart en de binnenvaart, verbrandingsprocessen in de industrie, en houtkachels in woningen.
Fijnstof in de lucht kan leiden tot gezondheidsklachten en zelfs tot voortijdige sterfte. In Nederland speelt fijnstof jaarlijks bij ongeveer 1.700 tot 3.000 (vroegtijdige) sterfgevallen een duidelijke rol. Dit blijkt uit studies van het Nederlands Aërosol Programma, waarin RIVM, TNO, ECN en IRAS van de Universiteit van Utrecht samenwerken. Te veel uitstoot van fijnstof leidt bovendien tot neerslag van verzurende stoffen (zure regen), wat slecht is voor gewassen, bossen en planten. Bovendien brengt deze luchtverontreiniging ook schade toe aan gebouwen en monumenten.
Het door mensen geproduceerde fijnstof in de Nederlandse lucht is voor tweederde deel afkomstig uit het buitenland. De rest is van Nederlandse oorsprong. Toch is Nederland een netto-exporteur van fijnstof. We 'exporteren' drie keer meer dan we 'importeren'. Uit dat oogpunt lijkt internationale samenwerking bij het aanpakken van fijnstofvervuiling een logische stap.