Groen, Geluid en Gezondheid
Geluid is een belangrijk gezondheidsprobleem in Nederland. Lawaai in de woonomgeving veroorzaakt vooral hinder en verstoring van de slaap. Via lichamelijke stressreacties kan lawaai de kans op hoge bloeddruk en hart- en vaatziekten verhogen en de klachten verergeren van mensen die al lijden aan een hart- en vaatziekte. Lawaai kan invloed hebben op leerprestaties van kinderen.
Hinder
Er is veel onderzoek gedaan naar hinder van geluid. Hinder betekent dat je je niet prettig voelt. Het gaat om gevoelens als ergernis, ontevredenheid, boosheid, teleurstelling, hulpeloosheid, neerslachtigheid, ongerustheid, verwarring, je uitgeput voelen en je opwinden. Hoe meer geluid er is, hoe meer mensen zich gehinderd voelen.
De omgeving waarin je bent heeft ook invloed. Een geluid kan in een rustige groene omgeving als hinderlijk worden ervaren, terwijl in de stad diezelfde hoeveelheid geluid niet hinderlijk en misschien zelfs juist rustig wordt gevonden. Omdat hinder invloed heeft op het welzijn is het een gezondheidseffect.
Geluidhinder van wegverkeer is een lastig probleem. Het verkeersgeluid zal de komende jaren meer worden. Dat komt doordat we dicht op elkaar wonen en het verkeer steeds drukker wordt.
Geluidsbeleving
Of mensen last hebben van omgevingsgeluid heeft niet alleen te maken met hoeveel geluid er is, maar ook met wat voor soort geluid het is en wat men van het geluid vindt.
Het heeft bijvoorbeeld ook te maken met geen direct geluid samenhangende factoren als: hoeveel invloed je zelf hebt op het geluid, of je het geluid onnodig vindt of niet, wat je vindt van het beleid van de gemeente of andere verantwoordelijke, ergernis over het gedrag van lawaaimakers, angst die bepaald geluid oproept en of je extra geluidsgevoelig bent. Hierdoor kan een zelfde geluid voor de een erg hinderlijk zijn, voor de ander een beetje en voor een derde helemaal niet. Hinder is een gezondheidseffect.
De hinder van geluid kan niet alleen verminderd worden door de hoeveelheid lawaai te verminderen, maar ook door de niet direct met het geluid samenhangend factoren aan te pakken. Als er een gesprek mogelijk is over de het lawaai en de hinder of beter nog als er afspraken gemaakt kunnen worden over wanneer hoe lang geluid gemaakt wordt, kan een deel van de hinder al weggenomen worden.
Meten en berekenen
Geluidhinder kan worden gemeten met vragenlijstonderzoek. Uit landelijk onderzoek blijkt dat wegverkeer de meeste hinder veroorzaakt. Op de tweede plaats staat lawaai van buren (20 procent). Ook blijkt dat in de loop van de tijd steeds meer mensen geluidhinder ondervinden. In de periode 1997-2008 steeg het aandeel personen dat geluidshinder van het wegverkeer ervaart van 27 naar 31 procent.
Geluidshinder van het railverkeer nam in die periode toe van 5 naar 7 procent. Het vliegverkeer zorgde daarentegen voor minder geluidsoverlast. Het aandeel personen dat daar last van had daalde van 19 naar 16 procent (CBS, 2009).
In het algemeen vindt men geluid van wegverkeer hinderlijker dan van treinverkeer, maar minder dan industrielawaai. Geluid van vliegverkeer wordt het meest hinderlijk gevonden.
Slaapverstoring
De mens heeft de slaap nodig om de lichamelijke en geestelijke krachten te herstellen. Lawaai verstoort dit herstel. Verstoring van de slaap door geluid is daarmee een serieus gezondheidsprobleem.
Hart- en vaatziekten
Langdurige blootstelling aan lawaai kan leiden tot hart- en vaatziekten, zoals hoge bloeddruk en hartinfarct. Dit heeft waarschijnlijk te maken met stressreacties op geluid. Vooral mensen die al aan hart-vaatziekten lijden kunnen extra last hebben. Lichamelijke stressreacties treden meestal pas op na jarenlange blootstelling aan (zeer) hoge geluidsniveaus in de woon- of werkomgeving.
Leerprestaties kinderen
Voor vliegtuiggeluid is uit onderzoek gebleken dat basisschool kinderen rondom vliegvelden minder goed kunnen lezen als er meer vlieglawaai is.
Gehoorschade
De hoeveelheid geluid door wegverkeer, railverkeer, luchtverkeer en industrie in de woonomgeving is over het algemeen niet zo groot dat gehoorschade een echt risico is. Dat kan wel het geval zijn op het werk of bij discotheekbezoek en mp3-speler gebruik.
Stilte en gezondheid
Stilte komt in Nederland steeds minder voor. Zelfs in de officiële stiltegebieden klinkt steeds vaker ongepast lawaai, vooral van vlieg- en wegverkeer. Mensen krijgen wel steeds meer behoefte aan plekken waar nog rust heerst. Stille groene gebieden kunnen bovendien helpen om te herstellen van stress. Bij voorkeur zijn zulke gebieden dicht bij huis te vinden. Maar ook rustige plekken in de stad zijn van belang.